Waterstofgasrijk water (H2-water): het draait om moleculaire waterstof

Waterstofrijk water (H2-water): waar draait het om?

Naast filtratie, vitalisatie en ontharding is er een 4e vorm van waterveredeling die de laatste jaren aan populariteit wint: het verrijken van water met moleculaire waterstof (H2), ook wel waterstofwater of H2-water genoemd.

In dit artikel leggen we uit wat waterstofwater precies is, hoe het wordt gemaakt, hoe het zich verhoudt tot het bekendere (en omstreden) alkalische / basische water, en wat de wetenschappelijke stand van zaken is.

Wat is moleculaire waterstof (H2) en waarom wordt het aan water toegevoegd?

Waterstof (H2) is het kleinste en lichtste molecuul dat er bestaat. Die kleine omvang is precies de reden waarom het als toevoeging aan drinkwater wordt toegevoegd: moleculaire waterstof lost goed op in water(*) en kan zich, eenmaal gedronken, gemakkelijk door het lichaam verspreiden vanwege de kleine molecuul grootte.

(*Raakte je in je onderzoek al in de war over de claims die worden gedaan over de hoeveelheid waterstofgas in drinkwater, via een H2 Maker? Onderaan deze pagina vindt je een verwijzing naar een uitleg over de - mogelijke - hoeveelheid opgeloste waterstofgas in water).

Wetenschappelijk gezien wordt moleculaire waterstof vooral onderzocht in relatie tot oxidatieve stress — een biochemisch proces waarbij reactieve zuurstofdeeltjes (vrije radicalen) in het lichaam ontstaan. In laboratoriumstudies is beschreven dat waterstof kan reageren met bepaalde zeer reactieve zuurstofverbindingen, zoals hydroxylradicalen, waarbij als bijproduct simpelweg water ontstaat.

Sinds circa 2007 verschijnen hierover wetenschappelijke publicaties, ook in gerenommeerde tijdschriften zoals Nature Medicine, en inmiddels zijn er wereldwijd meer dan duizend onderzoekspublicaties over dit onderwerp.

Hoe wordt waterstofwater gemaakt?

Er zijn grofweg drie manieren waarop water met waterstof wordt verrijkt:

1. Elektrolyse via een PEM-membraan (Proton Exchange Membrane). Hierbij wordt water gesplitst in waterstof- en zuurstofatomen met behulp van elektrische stroom. Dit is de techniek die ook in traditionele waterionisatoren wordt gebruikt.
   
   
2. Magnesium-tabletten of -staafjes. Wanneer magnesium met water reageert, komt er waterstofgas vrij. Dit is een eenvoudige, elektriciteit vrije methode die vaak in draagbare flessen wordt toegepast. Geeft wel een bijsmaak aan het water.
   
   
3. Directe waterstofinjectie (“H2-makers”). Deze apparaten produceren waterstofgas en brengen dit rechtstreeks, als gas, in stromend water in, zonder het water verder te splitsen.

Het verschil met alkalisch (basisch) water — en waarom dat verschil ertoe doet

Waterstofwater wordt vaak in één adem genoemd met alkalisch / basisch water, met een pH-waarde boven de 7. Dit verdient een kritische toelichting, want dit is een gebied waar misverstanden over bestaan.

Traditionele waterionisatoren splitsen water via elektrolyse in een zuur en een basisch (alkalisch) deel. Decennialang werd aangenomen dat de vermeende gezondheidsvoordelen van dit water kwamen door de hogere pH-waarde — het idee dat je hiermee verzuring van het lichaam zou tegengaan (de zogeheten zuur-asvrije-hypothese). Deze hypothese is wetenschappelijk echter niet houdbaar gebleken:

• Het lichaam reguleert de bloed-pH zelf binnen een zeer nauwe marge; drinkwater met een afwijkende pH verandert die bloed-pH niet.
  
  
• Een van de bekendste voorvechters van de zuur-asvrije-hypothese en het bijbehorende “pH-wonder”-dieet, Robert O. Young, is omstreden als professional.
  
  
• Overmatige inname van sterk alkalisch water kan maag-darmklachten veroorzaken, doordat de aanmaak van maagzuur kan worden verstoord.

Recenter onderzoek suggereert dat de effecten die aan alkalisch water werden toegeschreven, mogelijk eerder verklaard worden door de opgeloste moleculaire waterstof dan door de pH-waarde zelf.

Dat zou verklaren waarom sommige gebruikers verschillen ervaren, zonder dat de alkaliteit zelf de verklarende factor is. 

Daarom: als je kiest voor waterstofgasrijk water, is het verstandig om onderscheid te maken tussen het aantoonbare, chemische gegeven (er zit meer opgeloste H2 in het water) en de bredere, minder onderbouwde gezondheidsclaims die vaak aan alkalisch water worden gekoppeld. Mede om neveneffecten van sleutelen aan pH waarden te voorkomen.

EVODROP’s aanpak: de EVObooster

EVODROP verrijkt water met waterstof via een apparaat genaamd de EVObooster, dat werkt met een gepatenteerd elektrolyseproces. Een aantal technische kenmerken die het bedrijf zelf naar voren brengt:

• Slechts een klein deel van het binnenkomende water (circa 1%) wordt door de PEM-membraan geleid voor elektrolyse; de rest stroomt onbehandeld door.
  
  
• Het bij elektrolyse vrijkomende zuurstof wordt actief afgevoerd, zodat dit niet in het drinkwater achterblijft. Dit is een nadrukkelijk verschil met sommige traditionele ionisatoren, waarbij het zuurstof-restproduct in het water blijft en kan leiden tot ongewenste nevenverbindingen (zoals ozon).
  
  
• Het apparaat wordt gecombineerd met filtratie (EVOfilter), omdat waterstofverrijking het beste werkt op water met een laag mineralengehalte — mineraalrijk water (zoals veel flessenwater) is minder geschikt.
  
  
• Onderhoud is doorgaans pas nodig na circa 20.000 liter (ongeveer 10 jaar), waarna de efficiëntie van de waterstofverrijking afneemt.

Wat zegt de wetenschap — en wat (nog) niet?

Onderzoek naar moleculaire waterstof is inmiddels een substantieel wetenschappelijk veld. Een bibliometrische analyse op basis van PubMed telde ruim 1.100 publicaties over waterstoftherapie tot medio 2021, met een gestaag stijgende trend sinds de eerste baanbrekende publicatie in Nature Medicine in 2007.

Recentere tellingen — onder meer van het Molecular Hydrogen Institute (MHI), een Amerikaanse wetenschappelijke non-profit die zich toelegt op onderzoek, opleiding en voorlichting over moleculaire waterstof, met een adviespanel van onderzoekers op dit gebied — spreken van meer dan 3.000 gepubliceerde studies wereldwijd, waarvan volgens MHI ruim 200 klinische studies.

MHI benadrukt zelf nadrukkelijk geen specifieke waterstofproducten of -merken te vertegenwoordigen, aan te bevelen of te onderschrijven; de eigen certificeringen van de organisatie zijn gericht op de opleiding van professionals in de wetenschap en toepassing van moleculaire waterstof, niet op promotie van producten. 

Belangrijk om te corrigeren ten opzichte van wat vaak wordt aangenomen: dit onderzoek beperkt zich niet tot dierproeven of celkweek. Er is een groeiend aantal klinische studies bij mensen. Een overzichtsartikel uit 2023 telde 47 geregistreerde klinische trials op ClinicalTrials.gov en 34 op het Japanse trialregister UMIN, met 64 publicaties specifiek over onderzoek bij mensen.

Een systematische review uit 2024, die zich uitsluitend richtte op waterstofrijk drinkwater (dus niet op inhalatie of injectie) bij mensen, doorzocht de PubMed-literatuur en selecteerde daaruit 25 relevante humane studies. Deze review concludeerde dat er bemoedigende signalen zijn op gebieden als sportprestaties, leverfunctie, cardiovasculaire markers, stemming en oxidatieve stress — met als kanttekening dat de onderzoeksopzet van veel studies nog beperkt is (kleine steekproeven, korte onderzoeksduur) en dat groter, methodologisch steviger onderzoek nodig is voordat algemeen geaccepteerde conclusies te trekken zijn.

Dit is overigens een gebruikelijke fase in medisch-wetenschappelijk onderzoek, en zegt niets over de kwaliteit van het onderzoek zelf — het betekent vooral dat er nog geen brede wetenschappelijke consensus is bereikt over de klinische toepasbaarheid bij specifieke aandoeningen. Het is voor iedere producent (zoals EVODROP) aanbevolen om in de eigen documentatie te erkennen dat verder onderzoek nodig is om de precieze mechanismen en potentiële voordelen beter te begrijpen.

Praktijkonderzoek: wat laten toepassingen zien?

Naast laboratoriumonderzoek is er inmiddels ook een groeiend aantal peer-reviewed studies die waterstofrijk water in echte praktijkomstandigheden onderzoeken — bij sporters in training, in de landbouw en in de bodem — in plaats van uitsluitend onder gecontroleerde laboratoriumcondities. Deze studies blijven binnen het domein van prestatie en fysiologie (het gaat niet om claims over ziektebehandeling of -preventie).

Sportprestatie en herstel: 
~ Bij drakenboot-atleten die tijdens een intensieve trainingsweek waterstofrijk water dronken, werd in een placebo-gecontroleerde pilotstudie een hoger maximaal vermogen en een sneller hartslagherstel gemeten dan bij de placebogroep. 
~ Bij elite vinzwemmers liet een dubbelblinde, placebo-gecontroleerde cross-overstudie sneller spierherstel zien na twee zware trainingen op één dag.
~ Een studie bij getraind sporters vond verbeterd spieruithoudingsvermogen na acht dagen inname tijdens krachttraining. 
~ Bij jeugdvoetballers loopt momenteel een gerandomiseerd, dubbelblind onderzoek naar herstel na wedstrijdbelasting.

Deze studies zijn nog beperkt in aantal en omvang, maar zijn — in tegenstelling tot veel van de bredere sportsupplementenmarkt — wel degelijk placebo-gecontroleerd en peer-reviewed gepubliceerd.

Landbouw en tuinbouw: In de plantaardige productie is praktijkonderzoek naar waterstofrijk water verder gevorderd dan bij mensen, met concrete, meetbare opbrengst- en kwaliteitsresultaten uit kasteelt en veldproeven:

~ Verbeterde chlorofylwaarden en fruitkwaliteit bij druiven, hogere opbrengst en kwaliteit bij kerstomaten, verbeterde voedingssamenstelling bij Chinese kool, en minder bruinverkleuring met langere houdbaarheid bij daglelies. Deze resultaten zijn gepubliceerd in vaktijdschriften als Planta, Horticulturae en Plants.

Bodemleven: Onderzoek naar de rhizosfeer (de bodemlaag rond plantenwortels) laat zien dat waterstofgas de aanwezigheid van bepaalde nuttige bodembacteriën kan stimuleren, waaronder Variovorax paradoxus — een bacterie die in verband wordt gebracht met bodemherstel na gewasrotatie en met verbeterde stresstolerantie van planten.

Deze bredere praktijkbasis — met name in de landbouw, waar de resultaten het meest concreet meetbaar zijn (opbrengst, houdbaarheid) — versterkt het beeld dat moleculaire waterstof een reëel, meetbaar fysiologisch effect kan hebben. 

Kortom

Waterstofrijk water ontstaat door water te verrijken met opgeloste moleculaire waterstof, via elektrolyse, magnesiumreacties of directe gasinjectie. Het wordt vaak verward met 'alkalisch water', maar dit concept is gebaseerd op de inmiddels achterhaalde waterionisatoren. De eventuele effecten die aan alkalisch water werden toegeschreven, blijken eerder samen te hangen met de aanwezigheid van opgeloste waterstof, niet met de pH-waarde zelf.

Sinds deze h-erkenning zijn waterstofmakers / H2 Makers ontwikkeld en verkrijgbaar voor consumenten. De uitdaging die hierbij ontstaat is het vinden van een betrouwbare H2 Maker, zonder nadelige bijwerkingen door ongeschikte materialen en gebrekkige techniek.

Het onderzoek naar moleculaire waterstof is actief en groeiend, met inmiddels ook praktijkonderzoek bij sporters, in de landbouw en in de bodem. Desondanks is er nog geen algemeen geaccepteerde consensus over welke - klinisch onderbouwde - gezondheidsclaims gerechtvaardigd zijn.

Gerelateerd artikel: over het maximale gehalte aan opgeloste waterstof in water (ppm per liter).

Bronnen

• PubMed — bibliometrische analyse van publicaties over waterstoftherapie (t/m medio 2021)
• Systematische review (2023) over geregistreerde klinische trials op ClinicalTrials.gov en UMIN
• Systematische review (2024) over waterstofrijk drinkwater bij mensen, gebaseerd op 25 humane studies
• molecularhydrogeninstitute.org — publicatie- en onderzoeksoverzicht van het Molecular Hydrogen Institute
• H2 Summit (MHI) — programma en sprekersoverzicht, inclusief bijdragen van Harvard Medical School en Nagoya University
• Short-Term Consumption of Hydrogen-Rich Water Enhances Power Performance and Heart Rate Recovery in Dragon Boat Athletes, MDPI (2022)
• Hydrogen-rich water supplementation promotes muscle recovery after two strenuous training sessions… in elite fin swimmers, gerandomiseerde, dubbelblinde cross-overstudie
• Effects of 8 days intake of hydrogen-rich water on muscular endurance performance and fatigue recovery during resistance training, Frontiers in Physiology (2024)
• Hydrogen-Rich Water Consumption for Acute and Residual Fatigue After Simulated Football Matches, studieprotocol (2025)
• Molecular hydrogen in agriculture, Planta/Springer — overzicht van toepassingen bij druiven, kerstomaten, Chinese kool en daglelies
• The Applications of Molecular Hydrogen in Horticulture, Horticulturae/MDPI (2021)
• Onderzoek naar het effect van waterstofgas op de rhizosfeerbacterie Variovorax paradoxus en bodemherstel
• evodrop.com — EVObooster-productpagina en FAQ
• eBook: H2 4U? - Over de werkelijke waarde van waterstofgas (bevat lijsten met onderzoeken en resultaten).