Kalkaanslag en Waterontharding Introductie

Kalkaanslag en waterontharding: waar komt het vandaan en wat kun je eraan doen?

Witte vlekken op de kraan, een douchekop die dichtslibt, apparaten die sneller slijten — kalkaanslag is een van de meest herkenbare problemen met leidingwater. De oplossing hoor je vaak in één adem genoemd: waterontharding. Maar wat is waterhardheid precies, waar komt kalkaanslag vandaan, en welke oplossingen zijn er?

Waterhardheid: waar komt kalkaanslag vandaan?

Leidingwater bevat van nature mineralen, vooral calcium en magnesium. Onder invloed van elektriciteit, warmte en verdamping (denk aan een waterkoker of een douchewand) kristalliseren deze mineralen uit (calciet) en zetten ze zich af als een harde, witte laag: kalkaanslag.

Hoe meer mineralen het water bevat, hoe hoger de waterhardheid — en hoe sneller kalkaanslag ontstaat. Waterhardheid wordt in Nederland meestal uitgedrukt in graden dH. In delen van Nederland met hoge waterhardheid (zoals grote delen van Zuid-Nederland en Twente) is kalkaanslag dan ook een veel bekender probleem dan in gebieden met zachter water.

Waarom is dat een probleem?

Naast dat het er niet fraai uitziet, kan kalkaanslag:

• Het rendement van boilers en cv-ketels flink verminderen — een paar millimeter aanslag kan al tientallen procenten aan energieverlies betekenen
• Apparaten zoals wasmachines en waterkokers sneller laten verslijten
• Leidingen na verloop van tijd laten dichtslibben

De klassieke oplossing: een waterontharder met zout

De bekendste manier om kalkaanslag tegen te gaan is een waterontharder die met zout werkt. Dit apparaat vervangt de kalkvormende mineralen (calcium en magnesium) door natrium, waardoor er geen kalkaanslag meer ontstaat. Het werkt goed, maar heeft ook nadelen: het water wordt zouter (minder geschikt om te drinken), er is periodiek zout nodig en elektriciteit, en het apparaat verbruikt water om zichzelf schoon te spoelen.

Nieuwere waterontharders zonder zout

Er zijn inmiddels waterontharder-technieken die kalkaanslag verminderen zonder de mineralen uit het water te halen. Deze werken niet door mineralen te verwijderen, maar door de manier waarop kalk kristalliseert te beïnvloeden — waardoor het minder snel aan oppervlakken blijft plakken. Het voordeel: geen zout nodig, geen spoelwater, en de mineralen blijven in het water.

Deze modernere waterontharder, zoals de EVOadsorb of EVOdescale ontwikkeld door EVOdrop, wordt eventueel direct gecombineerd met filtratie, zodat je in één keer zowel veel minder kalkaanslag als echt schoner drinkwater krijgt.

Waterontharding is niet hetzelfde als filtreren

Een veelgemaakte denkfout: mensen gaan ervan uit dat een waterontharder ook vervuilingen uit het water haalt. Dat is niet zo — een standaard waterontharder doet alleen iets met calcium en magnesium, niet met bijvoorbeeld chloor of andere stoffen. Wil je beide, dan heb je een systeem nodig dat waterontharding met filtratie combineert.

Verder lezen

Wil je weten hoe het kristallisatieproces achter kalkaanslag precies werkt, wat de waterhardheid in jouw regio betekent, en welke waterontharder-technieken er zijn? Lees dan het verdiepende artikel: Waterontharding en kalkaanslag: waterhardheid, oorzaak en onthardingsmethoden vergeleken.