Kalkaanslag en Waterontharding Introductie

Kalkaanslag en waterontharding: waar komt het vandaan en wat kun je eraan doen?

Witte vlekken op de kraan, een douchekop die dichtslibt, apparaten die sneller slijten — kalkaanslag is een van de meest herkenbare problemen met leidingwater. De oplossing wordt vaak in één adem genoemd: "waterontharding met een waterontkalker".

Maar wat is waterhardheid precies, waar komt kalkaanslag vandaan, en welke oplossingen zijn er?

Waterhardheid: waar komt kalkaanslag vandaan?

Leidingwater bevat van nature mineralen, vooral calcium en magnesium. Onder invloed van elektriciteit, warmte en verdamping of condens (denk aan een waterkoker of een douchewand) kristalliseren deze mineralen uit (calciet vorming) en zetten deze zich af als een harde, witte laag; zie daar de kalkaanslag verschijnen.

Hoe meer mineralen het water bevat, hoe hoger de waterhardheid — en hoe sneller kalkaanslag ontstaat. Waterhardheid wordt in Nederland meestal uitgedrukt in graden dH. In delen van Nederland met hoge waterhardheid (zoals bijvoorbeeld in Zuid-Nederland en Twente) is kalkaanslag dan ook een veel bekender probleem dan in gebieden met zachter water.

Waarom is dat een probleem?

Naast dat het er niet fraai uitziet en om meer schoonmaak(middelen) vraagt, kan kalkaanslag:

• Het rendement van boilers, cv-ketels en centrale verwarming flink verminderen — een paar millimeter aanslag kan al tientallen procenten aan energieverlies betekenen
• Apparaten zoals wasmachines en waterkokers sneller laten verslijten
• Leidingen na verloop van tijd laten dichtslibben

De klassieke oplossing: een waterontharder met zout

De bekendste manier om kalkaanslag tegen te gaan is een waterontharder die met zout werkt. Dit apparaat vervangt de kalkvormende mineralen (calcium en magnesium) door natrium, waardoor er geen kalkaanslag meer ontstaat. Het werkt goed, maar heeft ook nadelen: het water wordt zouter (minder geschikt om te drinken), er is periodiek zout nodig en elektriciteit, en het apparaat verbruikt water om zichzelf schoon te spoelen.

Nieuwere waterontharders zonder zout

Er zijn inmiddels waterontharder-technieken die kalkaanslag verminderen zonder de mineralen uit het water te halen. Deze werken niet door mineralen te verwijderen, maar door de manier waarop kalk kristalliseert te beïnvloeden — waardoor het bijna niet aan oppervlakken blijft plakken. Het directe voordeel: geen zout, geen spoelwater en geen elektriciteit nodig, dus dit heeft ook impact op ons milieu.

Deze modernere waterontharder, zoals de EVOadsorb of EVOdescale ontwikkeld door EVOdrop, wordt eventueel direct gecombineerd met filtratie, zodat je in één keer zowel veel minder kalkaanslag als echt schoner drinkwater krijgt.

Waterontharding is niet hetzelfde als filtreren

Een veelgemaakte denkfout: mensen gaan ervan uit dat een waterontharder ook vervuilingen uit het water haalt. Dat is niet zo — een waterontharder doet alleen iets met calcium en magnesium, niet met bijvoorbeeld chloor of andere stoffen. Wil je water ook zuiveren, dan heb je een systeem nodig dat waterontharding met filtratie combineert.

Verder lezen

Wil je weten hoe het kristallisatieproces achter kalkaanslag precies werkt, wat de waterhardheid in jouw regio betekent, en welke waterontharder-technieken er zijn? Lees dan het verdiepende artikel: Waterontharding en kalkaanslag: waterhardheid, oorzaak en onthardingsmethoden vergeleken.